- Yazar: Av. Hakan Mert · İstanbul Barosu
- Hukuken inceleme: 09.11.2026
Adi bir suçtan 5 yıl hapis cezası alan yetişkin bir hükümlü, genel infaz rejiminde koşullu salıverilme süresinin 2 yıl 6 ay olması nedeniyle, denetimli serbestlik şartlarından da yararlanabilirse ceza infaz kurumunda yaklaşık 1 yıl 6 ay geçirir. Bu hesapta cezanın yarısı koşullu salıverilme süresi olarak kabul edilir ve koşullu salıverilmeye bir yıl kala denetimli serbestlik uygulanabileceği varsayılır.
Ancak 1 yıl 6 aylık süre her dosya için geçerli değildir. Suçun niteliği, suç tarihi, tekerrür hükümleri, daha önce tutuklu kalınan süre ve denetimli serbestlik şartlarının oluşup oluşmadığı sonucu değiştirebilir. Ayrıca denetimli serbestlikten yararlanılması kendiliğinden gerçekleşmez; kanundaki koşulların sağlanması ve infaz hâkimi tarafından karar verilmesi gerekir. Aşağıda, 5 yıllık hapis cezasının hangi durumlarda nasıl infaz edildiğini ayrı ayrı ele alıyoruz.
Adi Suçta 5 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?
Adi bir suçtan verilen 5 yıl hapis cezasında, koşullu salıverilme oranının 1/2 olduğu varsayımıyla hükümlünün koşullu salıverilme süresi 2 yıl 6 aydır. Denetimli serbestlik hükümlerinden yararlanma şartları da sağlanırsa bu sürenin son bir yılı ceza infaz kurumu dışında geçirilebilir. Hesap, 30 günlük ay esasına göre şöyledir:
| Adım | Hesap | Sonuç |
| 1. Hükmedilen ceza | 5 yıl × 12 ay | 60 ay |
| 2. Koşullu salıverilme süresi | 60 ay × 1/2 | 30 ay (2 yıl 6 ay) |
| 3. Denetimli serbestlik süresi | Koşullu salıverilme tarihinden önceki son 1 yıl | 12 ay |
| 4. Kurumda geçirilmesi gereken süre | 30 ay − 12 ay | 18 ay (1 yıl 6 ay) |
| 5. 1/10 şartı (04.06.2025 ve sonrasında işlenen suçlar) | 30 ay × 1/10 | 3 ay; 18 aylık kurumda kalma süresi bu alt sınırı karşılar |
Bu hesapta 5 yıllık cezanın koşullu salıverilme süresi 2 yıl 6 ay, denetimli serbestlik şartları sağlandığında kurumda geçirilmesi gereken süre ise yaklaşık 1 yıl 6 aydır. Koşullu salıverilme tarihinden hükümlünün cezasını tamamen tamamlayacağı tarihe kadar kalan süre de 2 yıl 6 aydır. Bu dönem, koşullu salıverilme hükümlerine tabi denetim süresidir.
1/10 şartı 5 yıllık adi suç cezasında sonucu değiştirmez. Çünkü 30 aylık koşullu salıverilme süresinin onda biri 3 aydır. Genel hesapta denetimli serbestlikten önce kurumda geçirilmesi gereken 18 ay, bu asgari süreden fazladır. Dolayısıyla diğer koşulların da sağlandığı varsayımında, 1/10 şartı nedeniyle 18 aylık süreye ilave bir kurumda kalma süresi eklenmez. Bu düzenleme, 4 Haziran 2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesine eklenmiştir.
Burada önemli bir ayrıntı daha var: Mahkemenin hükmettiği 5 yıllık ceza, yargılama sırasında yapılan indirimler sonucunda belirlenmiş olabilir. Örneğin 6 yıllık temel ceza üzerinden TCK m.62’deki takdiri indirim hükmü uygulanarak 5 yıl sonuç ceza verilmesi mümkündür. Ancak takdiri indirim her dosyada uygulanmaz ve kanundaki oran altıda bire kadardır. İnfaz hesabında esas alınan, mahkemenin bütün artırma ve indirimlerden sonra hüküm altına aldığı kesinleşmiş sonuç cezadır.
👉 Farklı ceza sürelerinin karşılaştırmalı sonuçlarını görmek için süreye göre yatar tablosuna göz atabilirsiniz.
5 Yıllık Cezada İnfaz Takvimi
Adi suçtan 5 yıl hapis cezası alan, tekerrür hükümleri uygulanmayan ve denetimli serbestlik şartlarını taşıyan bir hükümlünün genel infaz takviminde, kurumda geçirmesi gereken süre yaklaşık 1 yıl 6 aydır. Bu sürenin ne kadarının kapalı, ne kadarının açık ceza infaz kurumunda geçirileceği ise suçun kasıtlı veya taksirli olmasına göre değişir.
Aşağıdaki çizelge, mahsup bulunmadığı ve hükümlünün iyi hâlli olduğu varsayımıyla hazırlanmıştır. Aylar, infazın başladığı tarihten itibaren hesaplanmıştır.
| İnfaz aşaması | İnfaz başlangıcından itibaren | Uygulama |
| İnfazın başlaması | 0. gün | Hükümlü ceza infaz kurumuna kabul edilir ve müddetname düzenlenir. |
| Kapalı kurumda ilk aşama (kasıtlı suç) | En az 1 ay | Açık kuruma ayrılma şartları bakımından kapalı kurumda geçirilmesi gereken asgari süre tamamlanır. |
| Açık kurumda infaz (kasıtlı suç) | İlk aydan itibaren | İyi hâl ve diğer yasal koşullar sağlanırsa hükümlü açık ceza infaz kurumuna ayrılabilir. |
| Denetimli serbestlik | Yaklaşık 18. ay | Koşullu salıverilmeye bir yıl kala, 5275 sayılı Kanun m.105/A’daki şartlar ve infaz hâkimi kararıyla kurum dışında infaz başlayabilir. |
| Koşullu salıverilme | 30. ay (2 yıl 6 ay) | Koşullu salıverilme şartları oluşmuşsa hükümlü bu tarihte koşullu olarak serbest bırakılır. |
| Cezanın tamamen tamamlanması | 60. ay (5 yıl) | Koşullu salıverilme süresindeki yükümlülüklerin ihlal edilmemesi ve geri alma kararı verilmemesi hâlinde ceza infaz edilmiş sayılır. |
Bu tablo, her hükümlünün aynı tarihlerde açık kuruma veya denetimli serbestliğe geçeceği anlamına gelmez. Açık kuruma ayrılma kararı, iyi hâl değerlendirmesi ve ilgili mevzuattaki diğer koşullara bağlıdır. Denetimli serbestlik de kendiliğinden uygulanmaz; hükümlünün talebi, kurum değerlendirme raporu ve infaz hâkimi kararı gerekir.
Kasıtlı Suçlarda: Önce Kapalı Kurum
Kasıtlı bir suçtan 5 yıl hapis cezası alan hükümlü, kural olarak cezasını doğrudan açık ceza infaz kurumunda çekmeye başlamaz. Çünkü Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’nin 5. maddesine göre doğrudan açık kurumda infaz imkânı, istisnalar saklı kalmak üzere, kasıtlı suçlarda toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar için öngörülmüştür. Beş yıllık ceza bu sınırı aşar.
Bununla birlikte hükümlünün cezasının tamamını kapalı cezaevinde geçirmesi de gerekmez. Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, toplam cezası on yıldan az olan hükümlülerin en az bir ayını kapalı kurumda infaz etmesi, iyi hâlli olması ve koşullu salıverilme tarihine yedi yıl veya daha az süre kalması hâlinde açık kuruma ayrılması mümkündür.
Beş yıllık cezada koşullu salıverilme süresi 2 yıl 6 ay olduğundan, yedi yıllık süre koşulu zaten sağlanır. Bu örnekte açık kuruma ayrılma bakımından öne çıkan husus, kapalı kurumda en az bir ayın geçirilmesi ve iyi hâl şartının karşılanmasıdır. Ancak açık kuruma geçiş otomatik değildir; kurum idare ve gözlem kurulunun değerlendirmesi ile mevzuatta öngörülen işlemlerin tamamlanması gerekir.
Önemli: Terör ve örgüt suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ikinci defa tekerrür ve koşullu salıverilme kararının geri alınması gibi durumlarda farklı hükümler uygulanabilir. Bu nedenle beş yıllık cezanın kasıtlı bir suçtan verilmiş olması tek başına açık kuruma geçiş tarihini belirlemeye yetmez.
Taksirli Suçlarda: Doğrudan Açık Kurum
Taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm olanların cezaları, Yönetmeliğin 5. maddesindeki istisnalar dışında, doğrudan açık ceza infaz kurumlarında yerine getirilir. Bu nedenle taksirli bir suçtan tam 5 yıl hapis cezası alan hükümlü, genel kural olarak kapalı ceza infaz kurumunda bir ay bekleme şartına tabi olmadan açık kurumda infaza başlayabilir.
Burada belirleyici olan yalnızca cezanın beş yıl olması değildir. Mahkûmiyet kararında suçun taksirle mi yoksa kasten mi işlendiği ve hükümlünün Yönetmelik m.5’te sayılan istisnalardan birine girip girmediği incelenmelidir. Örneğin ikinci defa mükerrir olanlar ile terör, örgüt faaliyeti ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar bakımından doğrudan açık kuruma alınma kuralı uygulanmaz.
Dolayısıyla aynı miktardaki 5 yıllık hapis cezası, suçun taksirli veya kasıtlı olmasına göre farklı bir kurumda infaz süreciyle başlayabilir.
Suç Tarihine Göre Takvim Değişir mi?
Evet. Beş yıllık hapis cezasının infazında suç tarihi, özellikle denetimli serbestlik ve geçiş hükümlerinin uygulanması bakımından önem taşır. 4 Haziran 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun’la 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesine eklenen onda bir şartı, bu tarihten önce işlenen suçlara uygulanmaz. Bu nedenle suç tarihi 4 Haziran 2025 öncesinde olan dosyalar ile bu tarihte veya sonrasında işlenen suçlar aynı kurala tabi değildir.
| Suç tarihi | Uygulanabilecek düzenleme | 5 yıllık ceza bakımından değerlendirme |
| 04.06.2025 ve sonrası | 5275 sayılı Kanun m.105/A’daki en az onda bir ve en az beş gün kurumda kalma şartı uygulanır. | Genel hesapta kurumda geçirilmesi gereken yaklaşık 18 aylık süre, bu asgari şartın karşılanması bakımından ayrıca değerlendirilir. |
| 01.08.2023 – 03.06.2025 | 7550 sayılı Kanun’la getirilen yeni 1/10 şartı, Geçici m.11 gereğince uygulanmaz. | Diğer koşullar sağlanıyorsa genel hesapta yaklaşık 1 yıl 6 aylık kurumda kalma süresi esas alınır. |
| 31.07.2023 ve öncesi | 5275 sayılı Kanun Geçici m.10/6 kapsamında, şartları taşıyan hükümlüler için üç yıl erken denetimli serbestlik imkânı bulunabilir. | Suçun niteliği, toplam ceza, açık kuruma ayrılma şartları ve kanundaki istisnalar incelenmeden kesin süre verilemez. |
| 30.03.2020 öncesi | 5275 sayılı Kanun’un geçici hükümleri kapsamında ayrıca değerlendirme yapılması gerekir. | Suç tarihi ve suç türüne bağlı özel infaz hükümleri, genel 1 yıl 6 aylık hesabı değiştirebilir. |
31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlar bakımından özellikle 5275 sayılı Kanun’un Geçici 10. maddesinin altıncı fıkrası önemlidir. 7571 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik sonrasında bu düzenlemenin kapsamı, yalnızca 31 Temmuz 2023 tarihinde ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerle sınırlı olmaktan çıkarılmış; belirtilen tarihten önce suç işleyen hükümlüler yönünden de belirli şartlarla uygulanabilir hâle getirilmiştir. Ancak kasten öldürmenin kanunda sayılan bazı hâlleri, deprem nedeniyle meydana gelen öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, belirli ağır suçlar, terör suçları ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar gibi istisnalar bulunmaktadır.
Bu nedenle 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen her suçta otomatik olarak üç yıl erken denetimli serbestlik uygulanacağı düşünülmemelidir. Geçici m.10/6’daki şartların yanı sıra hükümlünün açık ceza infaz kurumunda en az üç ay kalması koşulu da değerlendirilmelidir.
Özetle, 5 yıllık hapis cezasında genel infaz hesabı önemli bir başlangıç noktasıdır; ancak suç tarihi ve geçiş hükümleri incelenmeden kesin kurumda kalma veya tahliye tarihi belirlenemez. Kişiye özel hesaplamada suç tarihi, hükümdeki suç maddesi, kesinleşen ceza ve varsa mahsup bilgileri birlikte değerlendirilmelidir.
👉 Farklı suç tarihleri ve infaz oranlarının hesabına ilişkin ayrıntılar için infaz hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.
5 Yıl Rakamı Neden Eşik Gibi Algılanır?
Beş yıllık hapis cezası, ceza hukukunda birden fazla yasal sınırla kesişir. Ancak bu sınırlar aynı konuyu düzenlemez: Bazıları cezanın hangi ceza infaz kurumunda başlayacağını, bazıları doğrudan yakalama emri çıkarılıp çıkarılmayacağını, bazıları ise mahkûmiyet kararına karşı temyiz yolunun açık olup olmadığını belirler. Bu nedenle beş yılın altında veya üstünde ceza alan herkes için geçerli tek bir infaz kuralı bulunduğu düşünülmemelidir.
| Düzenleme | Kanundaki eşik | 5 yıllık ceza bakımından sonuç |
| Doğrudan açık kuruma alınma (Yönetmelik m.5) | Kasıtlı suçlarda toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlarda toplam 5 yıl veya daha az hapis | Kasıtlı suçta 5 yıl sınırı aşar ve kural olarak infaz kapalı kurumda başlar. Taksirli suçta ise 5 yıl, doğrudan açık kurumda infaz sınırının içindedir. |
| Doğrudan yakalama emri (5275 sayılı Kanun m.19/2) | Kasıtlı suçlarda 3 yıldan, taksirli suçlarda 5 yıldan fazla hapis | Kasıtlı suçtan verilen 5 yıl cezada doğrudan yakalama emri çıkarılması öngörülür. Taksirli suçta tam 5 yıl, “5 yıldan fazla” olmadığı için bu eşik aşılmaz. |
| İstinaf sonrası temyiz (CMK m.286/2-a ve b) | İlk derece mahkemesinin verdiği 5 yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin belirli bölge adliye mahkemesi kararları | İstinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararlar ile ilk derece cezasını artırmayan kararlar, kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere temyiz edilemez. |
| Seçenek yaptırıma çevirme (TCK m.50) | Kısa süreli hapis cezası, yani 1 yıl veya daha az hapis | Kural olarak 5 yıllık hapis cezası kısa süreli olmadığından seçenek yaptırıma çevrilemez. Ancak taksirli suçlardan verilen uzun süreli hapis cezaları, bilinçli taksir hâli hariç, TCK m.50/4’teki özel koşullarla adli para cezasına çevrilebilir. |
| Hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51) | 2 yıl veya daha az hapis; fiil tarihinde 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmiş kişiler bakımından 3 yıl veya daha az hapis | 5 yıllık ceza, bu sınırların üzerinde kaldığından ertelenemez. |
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231) | 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası | 5 yıllık hapis cezası, HAGB bakımından öngörülen ceza sınırını aşar. |
Bu eşiklerin her biri farklı bir hukuki sonucu düzenler. Örneğin kasıtlı suçtan verilen 5 yıl hapis cezasında doğrudan açık kuruma alınma sınırı aşılırken, taksirli suçta aynı ceza miktarı doğrudan açık kurumda infaz kapsamına girebilir. Benzer şekilde 5275 sayılı Kanun m.19/2 bakımından kasıtlı suçta üç yıldan fazla ceza doğrudan yakalama emri eşiğini aşar; taksirli suçta ise tam beş yıl, beş yıldan fazla olmadığı için aynı sonucu doğurmaz.
TCK m.50 bakımından da önemli bir ayrım vardır: Beş yıllık ceza genel kural uyarınca kısa süreli hapis sayılmadığından seçenek yaptırıma çevrilemez. Bununla birlikte taksirli suçlarda, bilinçli taksir hariç olmak üzere, TCK m.50/4’teki özel düzenleme ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle suçun taksirli olması hâlinde yalnızca cezanın beş yıl olduğu gerekçesiyle adli para cezasına çevirme olanağının bulunmadığı söylenemez.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve hapis cezasının ertelenmesi ise beş yıllık ceza bakımından kanundaki süre sınırları nedeniyle uygulanamaz. Bu değerlendirmeler, mahkemenin hüküm kurduğu aşamadaki hukuki kurumlara ilişkindir; ceza kesinleştikten sonraki infaz hesabıyla karıştırılmamalıdır.
Suç Türüne ve Tekerrüre Göre 5 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?
Beş yıllık hapis cezasında kurumda geçirilecek süre, suçun tabi olduğu koşullu salıverilme oranına göre değişir. Adi suçlarda genel oran 1/2 iken tekerrür hükümlerinin uygulanması veya kanunda özel olarak düzenlenen bazı suçlar nedeniyle oran 2/3 ya da 3/4 olabilir. Aşağıdaki hesaplamalarda, denetimli serbestlikten yararlanma koşullarının oluştuğu ve koşullu salıverilmeden önceki son bir yıllık sürenin bu yolla infaz edildiği varsayılmıştır.
| Koşullu salıverilme oranı | 5 yıllık cezada koşullu salıverilme süresi | Bir yıl denetimli serbestlik uygulanırsa kurumda geçirilecek süre |
| 1/2 | 2 yıl 6 ay | Yaklaşık 1 yıl 6 ay |
| 2/3 | 3 yıl 4 ay | Yaklaşık 2 yıl 4 ay |
| 3/4 | 3 yıl 9 ay | Yaklaşık 2 yıl 9 ay |
İlk tekerrür uygulamasında koşullu salıverilme oranı kural olarak 2/3’tür. İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması hâlinde ise 5275 sayılı Kanun’un 108. maddesi uyarınca süreli hapis cezalarında oran 3/4 olarak hesaplanır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda da (TCK m.188) koşullu salıverilme oranı 3/4’tür. Bu nedenle aynı 5 yıllık ceza, bu durumlarda adi suçlara göre daha uzun süre kurumda kalınmasına yol açar.
Tablodaki süreler, denetimli serbestlik bakımından bir yıllık genel sürenin uygulanabildiği varsayımsal hesaplardır. Özellikle uyuşturucu ticareti suçlarında açık ceza infaz kurumuna ayrılma koşulları ve ilgili infaz hükümleri ayrıca incelenmelidir. TCK m.188 kapsamında mahkûmiyet, tek başına tablodaki kurumda kalma süresinin kesin olarak uygulanacağı anlamına gelmez. Dosyanın suç vasfı, hükümdeki madde ve fıkra ile infaz koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Hırsızlık, Dolandırıcılık ve Yaralamadan 5 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?
Hırsızlık, dolandırıcılık veya yaralama suçundan 5 yıl hapis cezası alan kişinin infaz hesabında, suçun günlük dildeki adı değil, mahkûmiyet kararında uygulanan kanun maddesi ve fıkrası belirleyicidir. Bu suçların her birinde aynı koşullu salıverilme oranının uygulanacağını söylemek doğru olmaz.
Basit hırsızlık, dolandırıcılık ve basit kasten yaralama suçlarından verilen cezalar, özel bir infaz oranı veya tekerrür durumu bulunmadığında genel koşullu salıverilme rejimine tabi olabilir. Bu varsayımda 5 yıllık cezanın koşullu salıverilme süresi 2 yıl 6 ay, denetimli serbestlik şartları da sağlanırsa kurumda geçirilecek süre yaklaşık 1 yıl 6 aydır.
Buna karşılık suçun nitelikli hâli veya başka bir özel düzenleme söz konusuysa sonuç değişebilir. Örneğin nitelikli hırsızlık (TCK m.142) ve yağma (TCK m.148-149) suçlarından mahkûm olanların açık ceza infaz kurumuna ayrılmasında, Yönetmeliğin 6. maddesindeki özel koşul gereğince koşullu salıverilme tarihine beş yıldan az süre kalması aranır. Beş yıllık cezada uygulanacak koşullu salıverilme oranı 1/2 ise bu tarih 2 yıl 6 ay olduğundan söz konusu süre koşulu sağlanır. Ancak açık kuruma ayrılma için diğer yasal şartların da bulunması gerekir.
Bu nedenle yalnızca “hırsızlıktan 5 yıl”, “dolandırıcılıktan 5 yıl” veya “yaralamadan 5 yıl” bilgisiyle kesin infaz süresi belirlenemez. Mahkûmiyet hükmünde yazan TCK maddesi, suçun nitelikli hâli, tekerrür kararı ve suç tarihi birlikte incelenmelidir.
Çocuklu Kadın ve Ağır Hasta Hükümlüler
5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinin üçüncü fıkrası, belirli koşulları taşıyan kadın hükümlüler ve ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler için genel bir yıllık denetimli serbestlik süresinden daha uzun bir imkân tanır. Bu düzenlemenin 5 yıllık cezaya etkisi, koşullu salıverilme tarihine kalan süreye göre hesaplanır.
- 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlü: Koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlüler, diğer yasal şartları da taşımaları hâlinde bu özel düzenlemeden yararlanabilir. Beş yıllık adi suç cezasında koşullu salıverilme süresi 2 yıl 6 ay olduğundan, koşullu salıverilme tarihine iki yıl kalması için ilk altı aylık infaz süresinin tamamlanması gerekir. Bu aşamadan sonra özel denetimli serbestlik imkânı değerlendirilebilir.
- Ağır hastalık, engellilik veya kocama durumu: Bu nedenlerle hayatını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlüler, sağlık durumlarını kanunda belirtilen raporlarla belgelendirmeleri ve diğer şartları taşımaları hâlinde özel düzenlemeden yararlanabilir. Beş yıllık adi suç cezasında koşullu salıverilme süresi 2 yıl 6 ay olduğundan, üç yıllık eşik başlangıçta karşılanır. Ancak bu durum, hükümlünün hiçbir süre ceza infaz kurumunda kalmadan otomatik olarak serbest bırakılacağı anlamına gelmez.
4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda, denetimli serbestlikten yararlanmak için 5275 sayılı Kanun m.105/A’da düzenlenen en az onda bir ve en az beş gün kurumda kalma şartı da dikkate alınmalıdır. Beş yıllık adi suç cezasında bu şartın somut hesaba etkisi, hükümlünün tabi olduğu infaz rejimi ve koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken süre üzerinden belirlenir.
Bu özel imkânlar otomatik tahliye hakkı oluşturmaz. Hükümlünün durumunun kanundaki şartlara uygun olması, gerekli sağlık raporlarının bulunması ve infaz işlemlerinin yetkili makamlarca tamamlanması gerekir.
Tutuklulukta Geçen Süre: Mahsuplu 5 Yıl Örneği
Kesinleşmiş 5 yıllık hapis cezasından önce aynı dosya kapsamında gözaltında veya tutuklulukta geçirilen süre, TCK m.63 uyarınca cezadan mahsup edilir. Bu nedenle hükümlünün ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken süre hesaplanırken daha önce özgürlüğünden yoksun kaldığı günler de dikkate alınır.
Örneğin, adi bir suçtan 5 yıl hapis cezası alan ve genel infaz rejimine tabi olan bir hükümlünün, denetimli serbestlik koşullarının sağlandığı varsayımında kurumda geçirmesi gereken süre yaklaşık 18 aydır. Bu kişi hakkında kesinleşmeden önce aynı dosyada geçen tutukluluk süresinin mahsup edilmesi hâlinde ortaya çıkacak basitleştirilmiş hesap şöyledir:
| Kesinleşmeden önce tutuklulukta geçen süre | 18 aylık kurumda kalma süresinden sonra kalan süre |
| 6 ay | Yaklaşık 12 ay |
| 10 ay | Yaklaşık 8 ay |
| 18 ay | Genel hesapta kurumda geçirilecek süre kalmaz |
Bu tablo, yalnızca 18 aylık genel kurumda kalma süresinden mahsup edilen tutukluluk günlerinin çıkarıldığı örnek bir hesaplamadır. Gerçek dosyada mahsup, yalnızca bu tablodaki çıkarma işlemiyle sınırlı değildir. Tutukluluk süresinin hangi suç veya dosya nedeniyle geçirildiği, hükmedilen cezanın kesinleşme durumu, müddetname ve koşullu salıverilme tarihi birlikte değerlendirilir. Ayrıca mahsup edilen sürenin denetimli serbestlikten yararlanma için aranan kurumda kalma şartına etkisi somut infaz hesabında ayrıca ele alınmalıdır.
Tutuklulukta geçirilen süre 18 ay veya daha fazlaysa, bu örnekteki 18 aylık kurumda kalma hesabı tamamen karşılanmış olabilir. Ancak bu durum tek başına doğrudan tahliye kararı verileceği anlamına gelmez. Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümlerinin uygulanabilirliği, infaz dosyasındaki kayıtlar ve yetkili makamların kararları üzerinden belirlenir.
Bu nedenle gözaltı ve tutuklulukta geçirilen günlerin eksiksiz biçimde müddetnameye işlenmesi önemlidir. Özellikle birden fazla dosyanın veya mahkûmiyetin bulunduğu hâllerde, mahsup işleminin hangi cezaya ve hangi süreye uygulanacağı ayrıca incelenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
⚖️ 5 yıllık cezada iyi hâl kararı çıkmazsa ne olur?
✍️ Hükümlü hakkında iyi hâl kararı verilmemesi, koşullu salıverilmeden ve denetimli serbestlikten yararlanma sürecini etkileyebilir. Çünkü 5275 sayılı Kanun’un 107. maddesine göre koşullu salıverilmenin temel şartlarından biri, hükümlünün ceza infaz kurumundaki süresini iyi hâlli geçirmesidir. Denetimli serbestlik bakımından da 105/A maddesi iyi hâl koşulunu arar.
İyi hâl değerlendirmesinde hükümlünün kurum içindeki davranışları, yükümlülüklerine uyumu ve disiplin durumu dikkate alınır. Henüz kaldırılmamış disiplin cezası bulunan hükümlü hakkında, ilgili yönetmelik hükümleri gereğince iyi hâl kararı verilemeyebilir. Bu durumda koşullu salıverilme veya denetimli serbestlik işlemleri beklenen tarihte gerçekleşmeyebilir. Dolayısıyla 5 yıllık ceza için yapılan 1 yıl 6 aylık genel kurumda kalma hesabı uzayabilir.
⚖️ Açık cezaevindeyken disiplin cezası alırsam ne olur?
✍️ Açık ceza infaz kurumunda disiplin cezası alan hükümlünün kapalı kuruma gönderilmesi, cezanın türüne ve olayın niteliğine bağlıdır. Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’nin 12. maddesine göre kınamadan başka bir disiplin cezası alıp bu cezası kesinleşen hükümlü, idare ve gözlem kurulu kararıyla kapalı ceza infaz kurumuna gönderilebilir.
Disiplin cezası henüz kesinleşmemiş olsa bile hükümlünün eylemi kurum düzeni veya kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturuyorsa kapalı kuruma gönderme kararı verilebilir. Bu karar, disiplin cezasının kesinleşmesini beklemeden alınabilir.
Kapalı kuruma gönderilme, hükümlünün açık kurumda infazına devam etmesini engelleyebileceği gibi iyi hâl değerlendirmesini ve denetimli serbestlik sürecini de etkileyebilir. Ancak her disiplin cezası otomatik olarak kapalı kuruma iade veya koşullu salıverilme hakkının kaybı sonucunu doğurmaz. Somut olayda disiplin cezasının niteliği, kesinleşme durumu ve idare ve gözlem kurulunun kararı önem taşır.
⚖️ Kapalı cezaevinden açık cezaevine geçiş otomatik midir?
✍️ Hayır. Kapalı ceza infaz kurumunda belirli bir süreyi tamamlamak, tek başına açık kuruma geçiş hakkının otomatik olarak kullanılabileceği anlamına gelmez. Hükümlünün ilgili mevzuattaki süre ve diğer koşulları taşıması, ayrıca iyi hâlli bulunması gerekir.
Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’nin 10. maddesine göre kapalı kurumda bulunan hükümlünün talebi üzerine kurum idare ve gözlem kurulu değerlendirme yapar. Koşulların oluştuğu belirlenirse açık kuruma ayrılma kararı verilir. Şartların bulunmadığı sonucuna varılırsa talebin reddine ilişkin gerekçeli karar hükümlüye tebliğ edilir.
Bu nedenle 5 yıl hapis cezası alan bir kişinin kapalı kurumda bir ay kalmış olması, tek başına açık cezaevine geçeceği anlamına gelmez. İyi hâl değerlendirmesi ve diğer yasal koşulların da sağlanması gerekir.
Kaynakça
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun: m.14, m.19, m.105/A, m.107, m.108 ve ilgili geçici maddeler.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (Özellikle m. 50, m. 51, m. 62 ve 63)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 231 ve m. 236)
- Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği: m.5, m.6, m.10 ve m.12.
- 7550 sayılı Kanun ve 7571 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler.
Yazar
- Yazar: Av. Hakan Mert – İstanbul Barosu
- Son güncelleme tarihi: 09.11.2026
⚠️ Hukuki uyarı: Bu yazı, ceza infaz hukukuna ilişkin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen hesaplamalar, aksi belirtilmedikçe yetişkin hükümlü, tek mahkûmiyet ilamı, tekerrür ve mahsup bulunmaması ve genel infaz rejiminin uygulanması varsayımlarına dayanır. Suçun niteliği, suç tarihi, kesinleşen ceza miktarı, tekerrür durumu, mahsup ve özel infaz hükümleri sonucu değiştirebilir. Kesin infaz ve tahliye tarihleri, ilgili infaz dosyası üzerinden düzenlenen müddetname ve yetkili makamların kararları esas alınarak belirlenir.